Kỷ niệm 40 năm “phượt thủ” BMW GS: Tượng đài mô tô Adventure đã cứu BMW Motorrad khỏi bị “khai tử“

Nhân dịp kỷ niệm 40 năm tượng đài mô tô adventure BMW GS, Hans Muth - "cha đẻ" của chiếc R80 G/S đầu tiên đã chia sẻ câu chuyện phát triển ra dòng xe.

Tính đến nay đã tròn 40 năm kể từ khi chiếc BMW GS đầu tiên ra đời: BMW R80G/S. Ở thời điểm đó, không ai biết trước nó sẽ trở thành chiếc xe được ưa chuộng nhất trong lịch sử BMW Motorrad; đồng thời mãi là chiếc xe làm nên sự thay đổi về hướng đi trong phong cách thiết của hãng mô tô Đức. Trong những năm qua, từng có nhiều câu chuyện khác nhau được kể lại về sự phát triển của mẫu xe này. Tuy nhiên trên thực tế, ý tưởng cho toàn bộ dòng GS tất cả đã xuất phát từ một người đàn ông khó chịu với thời tiết!

Những ngày mưa

Kỷ niệm 40 năm “phượt thủ” BMW GS: Tượng đài mô tô Adventure đã cứu BMW Motorrad khỏi bị “khai tử“ ảnh 1
 BMW R80 G/S bản thử nghiệm
 Vào năm 1969, Hans Muth là một nhà thiết kế cho hãng Ford làm việc tại trụ sở ở Rhineland - Đức. Trong khi Muth rất hứng thú với công việc của mình thì ngược lại, ông rất ghét thời tiết mưa nhiều tồi tệ ở vùng này. Tất cả đồng nghiệp của ông đã nói Muth nên chuyển đến sống trên những ngọn núi tại Bavaria và điều này cũng giúp công ty ô tô tại khu vực đó phát triển.

Trước đó Muth đã chuyển tới Munich và được bổ nhiệm làm trường phòng thiết kế cho bộ phận xe hơi của BMW. Một điều thú vị là ông đã mua một căn nhà trên núi và để thuận tiện cho đi lại, Muth đã mua một chiếc bán tải 4x4 mới. Kể từ sau đó, sự chú ý của ông đã quay trở lại với xe hai bánh.

Kỷ niệm 40 năm “phượt thủ” BMW GS: Tượng đài mô tô Adventure đã cứu BMW Motorrad khỏi bị “khai tử“ ảnh 2
 Muth nói: “tôi đã từng nhìn thấy những chiếc xe họ sản xuất và chúng thật dở tệ”. Sau đó ông kể lại: “Khi tôi đến gặp trưởng bộ phận thiết kế xe mô tô để hỏi ‘ai thiết kế ra những chiếc xe này?’ thì trưởng bộ phận trả lời: ‘Chúng tôi đã làm nó!’. Tôi bảo rằng ‘Ừ, tôi thấy rồi’. Cuối cùng anh ấy nói: ‘Nếu anh thực sự đam mê xe mô tô thì hãy làm việc đó!’, và tôi đã làm như vậy”

Chiếc mô tô đầu tiên mà Muth thiết kế là R90S, một “kiệt tác trong bộ quay gió bán phần kiểu bikini”. Đây là chiếc sportbike đầu tiên của BMW và được coi là cỗ máy cứu lấy hãng xe này khỏi phá sản. Trên thực tế nó rất ổn cả về mặt hiệu năng: R90S đã hai lần vô địch giải AMA Superbike tại Daytona. Mặc dù vậy theo thời gian, Muth đã nhìn lại nỗ lực đầu tiên này một cách tiêu cực và mô tả “nó như một người phụ nữ già mặc bộ bikini màu cam với đôi tất đen và mang giày cao gót”

Kỷ niệm 40 năm “phượt thủ” BMW GS: Tượng đài mô tô Adventure đã cứu BMW Motorrad khỏi bị “khai tử“ ảnh 3
BMW R90S 
 Các vấn đề tạo nên áp lực

Vào năm 1977, BMW Motorrad phải đối mặt với những vấn đề của riêng mình như: gánh nặng về hệ thống làm mát bằng không khí của động cơ Boxer đã lạc hâu và việc sản xuất những chiếc mô tô touring đường trường đắt tiền. Hình ảnh những chiếc hai bánh của BMW hoàn toàn trái ngược với những thành quả về động cơ trong linh vực xe bốn bánh mà hãng xe đạt được.

Mọi việc tồi tệ hơn khi giải pháp mang đến những hi vọng là thế hệ K-series mới với động cơ nhiều công nghệ hiện đại và làm mát bằng chất lỏng vẫn còn là dự án trong tương lai. Vào mùa Thu năm 1978, BMW đã tìm kiếm ý tưởng và thực hiện một nghiên cứu lớn về những mẫu xe tương lai với mục đích hướng đến khách hàng là những người trẻ tuổi.
Kỷ niệm 40 năm “phượt thủ” BMW GS: Tượng đài mô tô Adventure đã cứu BMW Motorrad khỏi bị “khai tử“ ảnh 4
Hans Muth trên chiếc R80 G/S thử nghiệm của ông  
 Muth lưu ý về những điều mà hãng xe mong muốn đó là cái gì “không lai tạp, nhẹ nhàng và tạo thành một khối thống nhất” nhưng tất cả đều phải được đổi mới. Ông hồi tưởng: “Tôi đến một cuộc họp cùng Hardy Muller (phụ trách lập kế hoạch sản phẩm) và chúng tôi cố gắng bàn luận để nghĩ ra những ý tưởng mới. Khi nhìn ra ngoài cửa sổ, tôi thấy chiếc Range Rover của mình đỗ ngay đó. Tôi nghĩ nó có độ hoàn thiện cao, thoải mái, vừa có thể đi địa hình và vừa có thể đi trên những cung đường dài”.

“Tôi quay sang Muller và nói: ‘hãy để một chiếc xe hai bánh làm được cả hai điều đó’. Chúng tôi đã dành khoảng 20 phút để phác thảo ý tưởng và toàn bộ  điều này đều diễn ra tình cờ. Không có một yêu cầu marketing hay dự án chính thức nào bởi thực sự chúng tôi nghĩ rằng ban quản lý sẽ không thích ý tưởng này. Nhưng sự thật là họ lại hài lòng với nó vì họ đã có những thử nghiệm riêng”.

“Quỷ đỏ”

 Chiếc G/S ban đầu chỉ là một mẫu xe chắp vá từ các bộ phận của nhiều xe có sẵn và những thứ nằm trong xưởng thử nghiệm. Khung trước, khung sau và gắp lấy từ chiếc BMW R65 - chiếc xe touring cỡ nhỏ vào thời điêm đó. Hệ thống khung R65 có cùng kích cỡ với những chiếc khác, cho phép BMW có thể lắp được cả động cơ R80/7 cỡ lớn vào. Tuy nhiên khung sau và gắp lại ngắn hơn các dòng BMW Motorrad khác.
Kỷ niệm 40 năm “phượt thủ” BMW GS: Tượng đài mô tô Adventure đã cứu BMW Motorrad khỏi bị “khai tử“ ảnh 5
 R80 G/S "Quỷ đỏ"
Bình xăng từ chiếc R65 đã được sử dụng, nối liền nó là yên solo lấy từ phiên bản R100RT dành cho cảnh sát. Cặp phuộc tiêu chuẩn ATE từ chiếc R100/7 được cải tiến bởi một thành viên trong nhóm thử nghiệm có sở thích chạy off-road. Cặp vành cũng được lấy từ chiếc R100/7 mặc dù vành trước đã thay thế bằng vành căm 21 inch của chiếc Herbert Scheck đua tại giải ISDT. 

Một vài bộ phận trên xe cũng được chắp ghép lại với nhau để thành R80 G/S hoàn chỉnh và chúng cũng được kiểm tra lại cẩn thận - bao gồm cả pô vắt kiểu scrambler. Do chiếc xe thử nghiệm này có màu đỏ từ cả sơn lẫn các chi tiết rỉ sét, nó đã được đặt nickname là “Quỷ đỏ”

Tương lai mù mịt 
Kỷ niệm 40 năm “phượt thủ” BMW GS: Tượng đài mô tô Adventure đã cứu BMW Motorrad khỏi bị “khai tử“ ảnh 6
Cùng lúc đó, sau thông báo có thêm phân hạng mới trên 750cc trong giải vô địch đua xe địa hình Enduro tại Đức, BMW đã giành nhiều sự quan tâm đến nó. Đầu tiên, giám đốc kỹ thuật BMW, Hans-Gunter von der Marwitz đã yêu cầu Laverda tạo ra một chiếc “cào cào” enduro nguyên bản dựa trên động cơ Boxer R60.

Đồng thời, ở một chiều hướng khác, tay lái thử của BMW - đồng thời là một tay đua mô tô địa hình - Laszlo Peres, cũng đã tạo nên một chiếc enduro với động cơ boxer của riêng mình. Anh ấy cán đích ở vị trí thứ hai khi điều khiển chiếc xe của mình tại giải vô địch Đức trong năm sau đó.
Kỷ niệm 40 năm “phượt thủ” BMW GS: Tượng đài mô tô Adventure đã cứu BMW Motorrad khỏi bị “khai tử“ ảnh 7
 “Chúng tôi biết bộ phận thử nghiệm đã can thiệp vào chiếc xe của họ.” Muth nói. “Nhưng thực tế tại thời điểm đó, nó không phải là một câu chuyện lớn với công ty. Dù hãng xe thậm chí đã sử dụng hệ thống phuộc monoshock từ hai năm trước nhưng ban quản lí đã không chấp nhận điều đó. Vào thời điểm đó, BMW không có nhiều tiền để phát triển xe mới, vì vậy chúng tôi đã mượn một vài ý tưởng của họ (cũng như nhiều chi tiết từ động có hiện có) để tạo ra phiên bản ý tưởng đầu tiên.”

Những thay đổi lớn

Sau đó, một sự thay đổi bộ máy quản lý đã đến đúng thời điểm. Karl-Heinz Gerlinger nhận chức vào đầu năm 1979 và được giao nhiệm vụ là cứu lấy BMW Motorrad - hoặc đóng cửa nó. Đến thời điểm này, Muth đã đưa ra ý tưởng của mình cho Ekkart Rapelius - Trưởng phòng kiểm tra lái thử và Rüdiger Gutsche - Giám đốc phát triển BMW Motorrad.
Kỷ niệm 40 năm “phượt thủ” BMW GS: Tượng đài mô tô Adventure đã cứu BMW Motorrad khỏi bị “khai tử“ ảnh 8
 Trái với suy nghĩ của nhiều người, G/S ban đầu là chữ viết tắt của Gentleman’s Scrambler, nhưng Muth đã rời đi trước khi dự án đó hoàn thành. Trong nỗ lực giữ lại những nét truyền thống riêng của BMW, phiên bản concept đã được cải tiến để phù hợp với đường nhựa và hấp dẫn nhiều khách hàng hơn. Nó cũng dẫn đến tên gọi cho chiếc xe mới – G là Gelande (địa hình) và S là Strasse (đường phố).

Hoàn thiện

Chiếc xe thành phẩm được sơn tem đấu truyền thống BMW Motorsport với màu trắng, đỏ và xanh, được ra mắt một cách bất thường trước báo giới tại Avignon - Pháp vào ngày 1 tháng 9 năm 1980, trước khi công bố tại triển lãm Cologne hai tuần sau đó. Nó đã khiến dư luận phản ứng mãnh liệt theo một cách nào đó. Trên thực tế, Thế giới mô tô đã “đứng hình” trước R80 G/S
Kỷ niệm 40 năm “phượt thủ” BMW GS: Tượng đài mô tô Adventure đã cứu BMW Motorrad khỏi bị “khai tử“ ảnh 9
 Và sau đó chuyện gì đã xảy ra với Muth? Có phải Muth đã biến mất? Không hẳn như vậy. Không lâu sau, ông đã thành lập Target Design và rồi nhận được một cuộc điện thoại đến từ Nhật Bản. “Hãy thiết kế cho chúng tôi một thứ gì đó đặc biệt” - người Nhật yêu cầu và ông đã trả lời bằng chiếc Suzuki Katana. Như vậy Muth là người đứng sau 2 dòng xe tượng đài - đó là một thành tích đáng nể.

Tại giải Dakar: một con quỷ trên sa mạc.

Có nhiều chiếc BMW tham giải đua xe địa hình khắc nghiệt nhất Thế giới Paris-Dakar ngay từ đầu - bao gồm cả đội đua cá nhân tham gia vào năm 1979 với chiếc R65. Lần đầu tiên đội đua chính thức của BMW tham gia giải đua Paris-Dakar là vào năm 1980, khi chi nhánh Pháp tham dự với hai chiếc xe. Tay đua ngôi sao của đội là một vận động viên motocross chuyên nghiệp Hubert Auriol, nhưng anh buộc phải dừng bước giữa chừng vì lỗi hộp số. Cryil Neveu đã giành chiến trong hai năm liên tiếp với chiếc Yamaha XT500 của mình.
Kỷ niệm 40 năm “phượt thủ” BMW GS: Tượng đài mô tô Adventure đã cứu BMW Motorrad khỏi bị “khai tử“ ảnh 10
 Năm 1981, BMW đã đẩy mạnh phát triển mọi thứ, bàn giao ba khối động cơ cho các chuyên gia ở hãng độ HPN điều chỉnh. Họ đã xây dựng lại những chiếc xe từ “dàn chân” như kéo dài gắp đôi, gia cố khung và tăng dung tích bình nhiên liệu lên 42L kết hợp hộp lọc gió. Trong quá trình phát triển họ đã nâng công suất R80 G/S lên 7 mã lực, thêm nữa là hình trình phuộc dài thêm 70mm và cuối cùng là giảm trọng lượng khô xuống còn 17kg. 
Kỷ niệm 40 năm “phượt thủ” BMW GS: Tượng đài mô tô Adventure đã cứu BMW Motorrad khỏi bị “khai tử“ ảnh 11
 Auriol đã lái nó và đánh bại chiếc XT500 khi về đích trước đối thủ tới 3 tiếng. Năm sau đó là một thảm họa với toàn bộ đội đua khi vào ngày nghỉ của giải hộp số chiếc xe đã bị lỗi. Nhưng vấn đề đó đã được loại bỏ và R80 G/S tiếp tục giành chiến thắng liên tiếp tại 3 giải Dakar sau đó, đưa tên tuổi dòng xe GS vào lịch sử giải off-road này.

“Chiếc GS mới quá to và nặng”

Hiện tại có 2 luồng ý kiến trái chiều về hậu duệ mới nhất của R80 G/S - R 1250 GS. Nhiều người nói rằng chiếc xe mới này là kết quả của sự phát triển từ những người tiền nhiệm, trong khi số khác cho rằng nó chỉ chia sẻ mỗi tên với chiếc GS thời kỳ đầu. Còn Muth thì đứng ở phe trung lập
Kỷ niệm 40 năm “phượt thủ” BMW GS: Tượng đài mô tô Adventure đã cứu BMW Motorrad khỏi bị “khai tử“ ảnh 12
 BMW R 1250 GS Adventure
 Ông nói: “Chúng không thể xuất phát từ cùng một ý tưởng phát triển, dù xuất phát từ cùng một ý tưởng gốc là một chiếc xe có thể vượt địa hình. Trước đó cái mà chúng tôi phát triển là một chiếc xe gọn nhẹ nhưng hiện tại nó (dòng GS với động cơ Boxer) quá to, nặng và nhiều nhựa. Bây giờ chiếc xe là cỗ máy có thể chạy xuyên lục địa bởi nó dựa theo xu hướng của khách hàng, vì vậy tôi hiểu tại sao nó đã thay đổi”.
Kỷ niệm 40 năm “phượt thủ” BMW GS: Tượng đài mô tô Adventure đã cứu BMW Motorrad khỏi bị “khai tử“ ảnh 13
 “Mọi thứ đã trở nên khác biệt đối với các nhà thiết kế hiện tại. Tôi tôn trọng những gì họ đạt được với tất cả mọi áp lực từ cấp trên, nhưng đó không phải công việc mà tôi mong muốn”
Khánh Phan
(Theo Nghe nhìn Việt Nam)
Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu
Nhập mã bảo mật (*)     Refresh
Tin khác