Vinamotor: không phải dạng vừa đâu!

Vẫn biết mua của kẻ chán, bán cho người thèm là chuyện quá bình thường, nhưng câu chuyện mua và bán Vinamotor đáng để chúng ta nghĩ đến nhiều hơn vớichương trình tái cơ cấu nền kinh tế quốc dân xem ra có nhiều sôi động này.


Vinamotor: không phải dạng vừa đâu!                                                                                                             ảnh 1

Các khu đất trong tay Vinamotor là một trong những thứ mà các nhà đầu tư nhắm đến. Ảnh trụ sở Vinamotor ở phố Hàng Trống, Hà Nội.

Vinamotor có tên Việt đầy đủ là Tổng công ty Công nghiệp ôtô Việt Nam, vốn là một doanh nghiệp nhà nước từng được kỳ vọng là sẽ đóng vai trò trụ cột trong việc thực hiện chiến lược phát triển công nghiệp ôtô Việt Nam được đề ra hơn 10 năm trước. Cứ đọc tên thì rõ. Lĩnh vực trọng tâm sản xuất của doanh nghiệp là sản xuất và lắp ráp các dòng xe buýt, xe tải, xe khách 29 chỗ trở lên. Một lĩnh vực rất cần thiết để Việt Nam có một cái gì tự chủ được trong một ngành rất cần cho công cuộc công nghiệp hoá và hiện đại hoá, sau khi đã nhường sân lắp ráp và sản xuất (dự kiến thế cho oai) xe con cho các hãng nước ngoài.

Nhưng doanh nghiệp này làm ăn cũng thường thôi, nếu không muốn nói là chẳng khấm khá gì: nền sản xuất ôtô nước nhà vẫn là con số 0 sau một phần tư thế kỷ cố gắng với rất nhiều đời chiến lược, và giá xe vẫn thuộc loại đắt nhất thế giới. Nguyên nhân thì rất đơn giản: tính chất sở hữu nhà nước làm cho doanh nghiệp không phù hợp về hiệu quả trong thị trường. Nhà nước ngày càng cảm thấy gánh nặng của một doanh nghiệp quốc doanh kiểu này: phải ưu đãi nhiều mà nhiệm vụ chiến lược không hoàn thành trước quốc dân. Và nhà nước quyết định bán ra 51% số cổ phiếu nắm giữ, 51 triệu cổ phần, trên thị trường chứng khoán vào đầu năm 2014.

 
Vườn thú nọ có một con voi to chết, người lao công khóc thảm thiết. Mọi người an ủi:
- Chúng tôi rất hiểu tâm trạng của anh, sống với nhau ngần ấy thời gian, nhưng anh cũng đừng đau lòng đến vậy.
Anh kia càng khóc to hơn:
- Mấy người nói hay quá, có giỏi thì một mình đào hố chôn nó đi sẽ biết…
Truyện vui hiện đại

Cuộc IPO thất bại với chưa đến 10% trong số cổ phiếu rao bán được trao tay. Chẳng có ai quan tâm đến một doanh nghiệp làm ăn không sáng sủa gì trong khi người mua lại không có toàn quyền để thay đổi triệt để vì lượng cổ phiếu nhà nước nắm giữ vẫn còn quá lớn, 49%, mà phần bán ra cho đại chúng cũng quá lớn để một công ty tư nhân nào có thể chi phối được.

Tiếp đó nhà nước chủ trương bán gần hết lượng cổ phần nắm giữ, chỉ để lại một phần rất nhỏ nhoi mang tính tượng trưng. Và một loạt ông lớn, hay ông nhỏ, ngay lập tức ngỏ ý muốn chiếm lĩnh ngay Vinamotor. Ví dụ như Công ty TMT đã thông qua kế hoạch phát hành 1.500 tỷ đồng để mua cổ phần của Vinamotor. Công ty cổ phần Đầu tư và Phát triển Sacom đã xin mua 85 triệu cổ phiếu, khoảng 90% số vốn điều lệ mà nhà nước còn nắm giữ. Công ty Cổ phần Thành công Ninh Bình và Công ty TNHH-Motor N.A cũng xông vào với những đề nghị tương tự gửi tới Bộ Giao thông Vận tải..

Vậy Vinamotor là cái gi? Và sự kiện ngay lập tức có rất nhiều doanh nghiệp sẵn sàng mua lại toàn bộ Vinamotor vào đầu năm 2015 này nói lên điều gì? Có ba thứ đáng kể ở đây.

Trước hết, Vinamotor là nơi kết tinh lại rất nhiều thứ mà nền công nghiệp nặng Việt Nam đã tích cóp trong nhiều năm qua: tài sản hữu hình như đất đai nhà xưởng, nguồn nhân lực có chuyên môn và một vị thế đáng kể trong xã hội… Những giá trị đó là không giá trị trong tay những quan chức quan liêu vốn chỉ quen quản lý bàn giấy, nhưng sẽ là vô giá khi vào tay những doanh nhân năng nổ, thực việc trên một thị trường vô cùng khắt khe như Việt Nam.

Tiếp đó, những cái hiện không giá trị trong cơ chế quốc doanh đó rất có thể sẽ mang lại những giá trị rất lớn, nhưng trong những lĩnh vực có thể rất khác nhau: Bất động sản có thể là một hướng không tồi, kinh doanh ôtô là một hướng không dở và tham gia được vào công nghệp ôtô thì quá hay… Hướng nào cũng là tốt, miễn là để cái khối tài sản đó, vô hình và hữu hình, có cơ hội đi vào hoạt động mang lại lợi ích cho xã hội. Và nhất là để chúng không phải là gánh nặng tiêu tốn thêm các tiềm lực đang còn rất ít ỏi của một quốc gia mới tham gia vào nhóm các nước có thu nhập trung bình thấp.

Cuối cùng, tham gia vào công nghiệp ôtô không bao giờ là muộn cả. Cơ hội qua đi và cơ hội sẽ đến. Đối với các doanh nghiệp nhà nước trong lĩnh vực sản xuất ôtô, cơ hội để làm ra một chiếc ôtô Made in Vietnam đã một qua đi không trở lại, nhưng đối với doanh nghiệp tư nhân Việt Nam thì không: Thị trường là của người Việt và mãi mãi vẫn là của người Việt, miễn là hãy để cho doanh nhân Việt có quyền được tham gia cuộc chơi lớn một cách công bằng mà thôi. Chúng ta, những người không thực sự ở trong cuộc, có thể không thấy cơ hội. Nhưng các doanh nhân Việt thì vẫn thấy cơ hội trong sản xuất ôtô.

Vậy nên khi nhà nước bắt đầu quá trình cương quyết và thực tâm bán các tài sản của mình, sân bay, cảng biển cùng các doanh nghiệp nhà nước…, tập trung vào công việc chính theo chức năng và nhiệm vụ là quản lý nhà nước bằng pháp luật để cho nền kinh tế thị trường có thể vận hành được, thì sự kết thúc sứ mệnh cùng sự tồn tại các doanh nghiệp nhà nước cần được tiến hành càng nhanh càng tốt. Theo quy tắc của thị trường, đương nhiên. Việc này càng sớm ngày nào càng nhiều cơ hội cho nền kinh tế nước nhà phát triển đúng hướng bấy nhiêu. Công cuộc tái cấu trúc nền kinh tế Việt Nam phải chăng bắt đầu từ những hoạt động như bán hẳnVinamotor mà chúng ta đang quan sát thấy?

Vinamotor ‘không phải dạng vừa đâu’, nếu nói theo cách của bài hát mới của nhạc sỹ thời thượng Sơn Tùng MTP. Đúng là không phải dạng vừa thật nên sự kết thúc của nó mới khó khăn đến như thế và cần được cân nhắc nhiều đến thế, và cũng lâu đến như thế cùng nhiều sự níu kéo của cơ chế bao cấp đến như thế.

Nhưng Vinamotor phải được kết thúc, như một biểu tượng của một cơ chế đã không còn phù hợp, phải được bán càng nhanh càng tốt. Tuy làm như thế nào để cho việc kết thúc cuộc đời của Vinamotor một cách gọn gàng thật chẳng dễ chút nào: Tổng công ty to quá. 

  
Vườn thú nọ có một con voi to chết, người lao công khóc thảm thiết. Mọi người an ủi: 
- Chúng tôi rất hiểu tâm trạng của anh, sống với nhau ngần ấy thời gian, nhưng anh cũng đừng đau lòng đến vậy.
Anh kia càng khóc to hơn:
- Mấy người nói hay quá, có giỏi thì một mình đào hố chôn nó đi sẽ biết…                                                                      Truyện vui hiện đại
Phạm Bích San
(Theo Nghe nhìn Việt Nam)
Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu
Nhập mã bảo mật (*)     Refresh
Tin khác