Toyota Việt Nam dừng sản xuất một số (hay tất cả) loại xe: chuyện thường thôi!

Câu chuyện Toyota Việt Nam đặt vấn đề ngừng sản xuất đặt ra câu hỏi vì sao chúng ta không ứng phó được gì trước việc ai cũng biết: thuế suất thuế nhập khẩu ôtô bằng 0 vào năm 2018. Tệ hơn, các cơ hội và hệ luỵ của điều này đã được cảnh báo từ rất lâu và rất nhiều lần ?

Toyota Việt Nam dừng sản xuất một số (hay tất cả) loại xe: chuyện thường thôi! ảnh 1

Nhà máy Toyota Việt Nam ở Vĩnh Phúc.

Toyota đã tính cả đến phương án có thể dừng sản xuất ôtô ở Việt Nam nếu tình hình thị trường quá khó khăn sau năm 2018, theo như trả lời của ông Yoshihisa Maruta, Tổng giám đốc Toyota Việt Nam, ngày 2/4 vừa rồi. Lý do đơn giản là để đưa một mẫu xe mới vào sản xuất ở Việt Nam thì phải mất 3 năm chuẩn bị và chỉ có thể có giá cạnh tranh nếu Việt Nam có nền công nghiệp phụ trợ tốt. Trong khi đó năm 2018 sẽ có những cắt giảm triệt để đối với thuế nhập khẩu ôtô, theo quy định của AFTA mà Việt Nam có cam kết khi tham gia, về bằng không nên nhập khẩu xe nguyên chiếc từ các nước ASEAN là rất có lời. Ông có lẽ cũng cân nhắc kỹ để thông tin đó không được phát ra vào ngày1/4, ngày nói dối, để không ai có thể hiểu nhầm thông điệp đó.

Một thông điệp đầy sức nặng, nhưng có lẽ nặng quá nên nó chìm nghỉm trong dòng thác của các sự kiện đang bề bộn ở nước ta: từ chặt phá 6.700 cây xanh ở Hà Nội được cho là làm đúng quy trình, cho đến lấp sông Đồng Nai, cũng theo đúng quy trình. Cho nên chúng ta nên nhìn lại thông tin này từ hai góc độ: sức nặng của nó và sự chìm nghỉm của nó.

 

Giám đốc công ty cho gọi nhân viên đến phòng mình và buồn rầu thông báo:
- Do công ty chúng ta tiến hành tái cơ cấu nên tôi mời đồng chí đến để được nói đôi lời. Thứ nhất là “cám ơn” và thứ hai là “tạm biệt”.
- Ôi, tiếc quá! thế hôm nào thì sếp từ giã chúng tôi?

Chuyện cười hiện đại

Câu chuyện đầu tiên là sức nặng khủng khiếp của việc Toyota Việt Nam, một doanh nghiệp sản xuất lắp ráp ôtô du lịch lớn thứ hai về lượng xe ở nước ta, phải tính đến chuyện ngừng sản xuất. Vì 3 lý do.

Thứ nhất, công nghiệp ôtô từng được coi là mũi nhọn của các mũi nhọn trong quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá của nước ta. Được triển khai rất đúng quy trình với rất nhiều chiến lược được đề ra từ 25 năm trước kéo cho tới tận gần đây, với sự giúp đỡ không nhỏ của các chuyên gia đến từ Nhật Bản, từng có hy vọng là công nghiệp ôtô sẽ đem lại công ăn việc làm cũng như sự thịnh vượng cho người dân Việt. Nay thì sự việc đã rõ là những chiến lược đó chỉ là những chiến lược trên giấy, còn quy trình để sản xuất được chiếc ôtô made in Vietnam sẽ vẫn chỉ là quy trình không được thực hiện, vì có nguy cơ sẽ chẳng còn doanh nghiệp nào trong lĩnh vực ôtô để thực hiện chúng đâu!

Thứ hai, đứng trước nguy cơ thất bại của công nghiệp lắp ráp và sản xuất ôtô, cũng như nhiều ngành khác, vào giữa năm 2013 với sự giúp đỡ của Chính phủ Nhật Bản, chúng ta đã thông qua chiến lược phát triển công nghiệp phụ trợ trong 6 lĩnh vực trong đó có công nghiệp phụ trợ trong sản xuất ôtô. Gần hai năm sau, Toyota Việt Nam, doanh nghiệp đứng đầu trong sản xuất lắp ráp ôtô, phải nói về việc có thể ngừng sản xuất và lắp ráp ôtô ở Việt Nam do thiếu sự cung ứng sản phẩm phụ trợ từ các doanh nghiệp nội địa. Vậy thì chiến lược mới về công nghiệp phụ trợ sẽ đi về đâu khi những người sử dụng sản phẩm của nó sẽ rời bỏ thị trường Việt Nam? 

Cuối cùng, khi một doanh nghiệp đứng đầu thế giới với công nghệ tiên tiến và rất am hiểu châu Á nói chung, cũng như Việt Nam nói riêng như Toyota, mà không trụ lại được thì liệu có ai sẽ trụ lại được không để chúng ta liên doanh và phát triển công nghiệp của mình? Việt Nam sẽ là nơi các doanh nghiệp nước ngoài phát triển hoạt động sản xuất của họ trên các thế mạnh của Việt Nam, chứ không phải là nơi các doanh nghiệp Việt làm ăn để làm giàu nhanh chóng cho mình, cho dân mình, cho đất nước mình. 

Vậy nên thông điệp của Toyota là sự báo hiệu cho những thay đổi sâu sắc sẽ phải đến.

Nếu thế thì sẽ phải nghĩ tới câu chuyện thứ hai: vì sao chúng ta không ứng phó được gì trước một việc mà ai cũng biết sẽ đến: thuế suất thuế nhập khẩu ôtô bằng 0 vào năm 2018. Tệ hơn, các cơ hội và hệ luỵ của điều này đã được cảnh báo từ rất lâu và rất nhiều lần ?

Xin được dẫn ra ở đây nguyên văn phát biểu của ông Maruta về việc này: “Chiến lược công nghiệp ôtô không đưa ra kế hoạch cụ thể là sẽ làm gì nên chúng tôi không hiểu sẽ phải làm gì. Vì thế, để trả lời câu hỏi “Toyota có tiếp tục sản xuất hay không?” thì chúng tôi phải đợi chính sách cụ thể sẽ được ban hành dựa trên chiến lược tổng thể đó. Nếu các cơ quan chức năng không có động thái cụ thể thì tất cả các nhà sản xuất trong nước sẽ gặp khó khăn.”

Mọi việc thế là đã rõ: các cơ quan chức năng phải làm việc. Nếu họ chịu làm việc, mọi việc chắc sẽ được giải quyết nhanh. Như việc nộp thuế, một việc vô cùng khó đã tồn tại nhiều năm nhưng khi Chính phủ quyết, thì sau có một năm số giờ nộp thuế và bảo hiểm xã hội ở nước ta đã tụt xuống còn bằng một phần ba so với trước, khoảng 250 giờ bằng mức của các nước ASEAN 6.

Không biết 3 năm tới, chẳng may Toyota Việt Nam phải thông báo cho người lao động Việt về cái sự phải thôi việc của họ sẽ như thế nào đây. Vậy nên kể lại câu chuyện cười cho các bạn nghe, nhưng bây giờ nó được hiểu theo cái nghĩa mà chúng ta không sao mà cười được.                                                    

Phạm Bích San
(Theo Nghe nhìn Việt Nam)
Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu
Nhập mã bảo mật (*)     Refresh
Tin khác